Mondademen en logopedie

Veel kinderen ademen door hun mond. Wat zijn de oorzaken van mondademen? En wat zijn de mogelijke gevolgen? Waarom is het niet gezond om door de mond te ademen? Wat kan u thuis zelf al proberen om het mondademen van uw kind af te leren? Wat doet de logopedist met uw kind als het door de mond ademt?

Oorzaken van mondademen

Een aantal aspecten kan mondademen veroorzaken:

  • Als een kind langere tijd verkouden is kan dat het ademen door de neus beperken. Nadat de verkoudheid over is, kan het ademen door de mond als gewoonte over blijven. Wist u overigens dat we zelfs als we zwaar verkouden zijn vrijwel altijd nog door de neus kunnen ademen? Er is meestal een neusgat ‘vrij’ en dat kan per uur wisselen.
  • Duimzuigen of speenzuigen. Door de duim of de speen in de mond wordt de tong gedwongen om laag in de mond te blijven liggen. De lip- en tongspieren worden slap met als gevolg dat de mond open blijft staan.
  • Ook kan de oorzaak liggen in een te korte bovenlip of een vooruitstekende bovenkaak waardoor het sluiten van de lippen simpelweg niet mogelijk is. Dit komt echter relatief heel weinig voor.

Gevolgen van mondademen

De gevolgen van het ademen door de mond kunnen zijn:

  • De lucht komt rechtstreeks in de mond- en keelholte en longen terecht. De neus heeft deze lucht niet eerst gefilterd en verwarmd, waardoor sneller een keel- of zelfs longontsteking kan ontstaan.
  • De mond droogt erg uit van het ademen door de mond. Door uitdroging slikt het kind veel minder vaak dan normaal (normaal slikken we gemiddeld 150 keer per uur). Gevolg: veel last van verkoudheden en oorontstekingen. Buisjes in het trommelvlies zijn dan vaak het gevolg, omdat er vochtophoping plaatsvindt in het middenoor door het dicht gaan zitten van de buis van Eustachius die van het middenoor naar de keel loopt. Vaak slikken houdt deze buis open.
  • Het kind gebruikt de neusweg niet, waardoor de neus dichtslibt. Zo ontstaat er een vicieuze cirkel.
  • Door de lage stand van de tong gaat het kind slissen of lispelen (zie item over slissen en lispelen).
  • De mondmotoriek wordt slapper, waardoor ook eten met open mond en smakken op kan treden.
  • De mond hangt steeds open. Dit kan een minder netjes beeld geven van uw kind.
  • Mondademen geeft een smal en onregelmatig gebit. Een beugeltraject is vaak het gevolg.

Mondademen

Tips voor het afleren van mondademen

Bij het ademen door de neus is het belangrijk dat de lippen gesloten zijn.
Houd het speels!

  • Geef opdrachtjes aan uw kind terwijl het een kaartje of munt tussen de lippen houdt. Bijvoorbeeld: loop naar de keuken en schenk een glas sap in en breng het naar mij. Munten of kaartjes die actueel zijn van spaaracties van supermarkten kunnen zeer motiverend zijn. Zodra de mond openvalt valt ook het kaartje of de munt. Dan af en ’terug naar ‘start’. Koppel er een beloningssysteem aan van een aantal seconden en later minuten dat het uw kind lukt om de lippen op elkaar te houden en door de neus te ademen. Succes gegarandeerd!
  • Maak met een touwtje een platte knoop aan een lege frisdrankfles van 1 of 1,5 liter om de lipspieren sterker te maken. Begin met 100 ml. water in de frisdrankfles. Uw kind staat voorover gebogen en de fles hangt via de knoop loodrecht aan de mond. Als het 30 sec. of langer vastgehouden kan worden zonder dat de fles valt dan mag er de volgende dag 50 ml. bij. Door blijven oefenen tot het weer 30 sec. vastgehouden kan worden en zo gaat het steeds verder. Maak er een ‘challenge’ van in uw gezin en iedereen oefent op speelse wijze mee!
    Het voordeel is dat de lippen makkelijker op elkaar gehouden kunnen worden en dat er dan ook direct door de neus geademd wordt.
  • Touwtrekken met de lippen. Pak twee platte knopen (verschillend van kleur) en verbind die aan elkaar door een touwtje. Uw kind heeft altijd dezelfde knoop en het kan ieder ander lid van het gezin uitdagen tot een potje touwtrekken met de lippen. U kunt er uw eigen spelregels bij verzinnen om het nog leuker te maken. Een leuke optie is bijvoorbeeld om een wedstrijd te doen tot iemand als eerste 5 keer gewonnen heeft door de knoop uit de mond van de ander te trekken.
  • Laat uw kind geblinddoekt allerlei etenswaren of kruidenierswaren ruiken en raden wat het is. Het ruiken/snuiven zorgt ervoor dat uw kind automatisch door de neus moet ademen.

Algemene tips:

  • Dagelijks een paar keer kort en speels oefenen helpt veel beter om de gewoonte van het mondademen te wijzigen dan één keer per week een half uur.
  • Oefen op vaste momenten.
  • Check voor het oefenen eerst of de neus doorgankelijk is. Snuit de neus (1 neusgat dicht houden) bv. eerst even zodat er goed lucht doorheen kan.
  • Oefen tijdens dagelijkse gebeurtenissen. Bijvoorbeeld in de auto: wie kan er het langst de lippen op elkaar houden?
  • Houd vol! Een gewoonte veranderen kost tijd dus geef niet te snel op. Een grafiekje bijhouden van de vorderingen (bv. de hoeveelheid water dat al vastgehouden kan worden met de lippen of het aantal keer dat iemand met touwtrekken gewonnen heeft) kan heel motiverend zijn voor uw kind.

Wat doen wij met uw kind om het mondademen af te leren

  • Wij geven bovenstaande en nog veel meer ‘mondspelletjes’ als het thuis niet goed wil lukken met de tips. In veel gevallen is het zo dat vreemde ogen dwingen en dat er dagelijks beter geoefend wordt ‘omdat de logopedist het zegt’.
  • Voor de behandeling van dit soort problemen als mondademen, werken wij samen met de gespecialiseerde tandartsen en orthodontisten in de regio omdat een onregelmatig gebit en afwijkende spraak vaak het gevolg is.

Meer informatie over mondademen vindt u op de website van de beroepsvereniging NVLF.